Pharaoh đầu tiên đã sáng lập vương triều của mình bằng ba con đường: ngoại giao – kinh tế – quân sự. Và đương nhiên khi đã là vua của cả Ai Cập, có dám chắc gì một xã trưởng nào đó lại không muốn bè phái các Nome lân cận để cùng lật đổ Pharaoh? Quân đội ra đời một cách tự nhiên như thế.

Quân đội thời Ai Cập cổ đại

Quân đội thời Ai Cập không sống quá xa sông Nile, nơi vừa thuận tiện cho thuyền chiến cập bến, vừa là lúc họ cày cấy khi không xuất chinh. Vào mùa lũ, quân đội sẽ dán lệnh chiêu mộ thanh niên để thay thế các tử sĩ, các lão quân hoặc những người đã mãn ngũ nhưng không muốn tiếp tục sự nghiệp chinh chiến. Đi lính thời Ai Cập là một nghĩa vụ với Pharaoh, cũng đồng thời là một vinh dự vì những ai ngã xuống giữa trận tiền được tin rằng sẽ được đặc cách đến Đồng sậy mà không cần phải qua màn cân tim hoặc trở thành tay chèo cho con thuyền của thần Ra. Người Ai Cập thời đó rất thèm khát được tái sinh tại Đồng sậy, cho nên không ít thanh niên đã thành quân nhân chuyên nghiệp như vậy.

Quân đội thời Ai Cập cổ đại

Vào thời bình, quân đội Ai Cập được chia làm nhiều phiên đảm nhận nhiệm vụ khác nhau, tất cả đều được gộp chung trong một “company” (đại đội, có thể hiểu là quân xã). Quân xã chính là một hình thức công xã nông nghiệp/quân sự của Ai Cập cổ đại, họ đảm nhận việc cày cấy vào mùa gieo và gặt kiêm việc tập luyện và tuần tra canh gác các vị trí lẫn đảm bảo trị an cho các Nome quanh vùng. Các quân xã hoàn toàn tự túc được về cái ăn và các vật dụng trong sinh hoạt thường ngày của người lính do tuyệt đại đa số đều xuất thân từ tầng lớp bình dân, nên không lo chuyện thiếu đói là đặc quyền đầu tiên khi gia nhập vào quân đội của Pharaoh. Tuy nhiên, các hàng quán vẫn mọc lên quanh quân xã để cung cấp mấy dịch vụ và những thứ mà quân lính không tự làm được, bao gồm gốm, thảm, vải vóc,.v.v. vốn do các phụ nữ thường làm, hoặc là để đảm bảo cuộc sống cho các thợ thủ công làm công việc hỗ trợ cho quân lính như thợ bánh, thợ ủ bia, thợ làm vũ khí, thợ đóng xe, thầy tế,.v.v. nhiều thành thị Ai Cập dọc sông Nile cũng xuất phát từ chính những quân xã thế này.

Quân đội thời Ai Cập cổ đại

Quân đội Ai Cập có bốn thứ quân chính: bộ binh, cung thủ, chiến xa và thủy quân. Ban đầu, chiến xa là một thứ đắt đỏ và hiếm hoi nên chỉ có con em nhà quyền quý mới dám tơ tưởng đến nó (thời Hyksos mới du nhập xe ngựa vào Ai Cập bằng chiêu bạo râm, một chiếc xe ngựa để chạy chơi thôi cũng có giá bằng cả một gia tài của một xã trưởng cỡ bự thời đó), sau này khi sức mạnh của Ai Cập càng được khẳng định và nhất là thần phục, đánh chiếm được những cánh rừng tuyết tùng phong phú mà nhất là vùng Lebanon thì chiến xa mới bắt đầu phổ biến cho tầng lớp thấp hơn. Bộ binh Ai Cập là xương sống của toàn quân, họ được trang bị chính là giáo, kiếm khopesh, rìu chiến và chùy gỗ kèm với một tấm khiên gỗ bọc da (sau này được nâng cấp lên thành khiên vành đồng để chống đỡ những cú giật khét tiếng của kiếm khopesh); cung thủ thì sử dụng cung composite khét tiếng ở nhẹ cân và có tầm bắn xa, đổi lại đó chính là việc rất dễ bị tuột cơ vì nó quá cứng để kéo căng dây. Ngoài ra, còn có thể kể đến quân ném đá xuất hiện hạn chế cùng với quân đánh thuê, nhưng về sau do đám Nubia và Hittie trở chứng đòi tiền quá cao (trả bằng vàng) cùng với việc quân ném đá không quá hiệu quả trong tác chiến nên dần đã bị đào thải. Người Ai Cập có sử dụng giáp nhưng không quá nặng nề bởi chẳng cha nội nào thích việc bị những bộ giáp kim loại kín mít của mình hầm cho chết khô ngay giữa trận tuyến cả vốn là những sa mạc mênh mông, nơi mà đổ mồ hôi và mất máu là thứ rất đáng sợ với quân lính. Vì thế giáp của quân Ai Cập thường là da bò may dày nhiều lớp hoặc đệm thêm vài miếng kim loại để bảo vệ phủ tạng, do da bò dày và rất mát nên được binh sĩ ưa thích vốn phù hợp với chiến trường hơn giáp kim loại (thêm nữa là công nghệ kim khí của Ai Cập chưa đủ sức làm những bộ giáp tinh xảo), quân chiến xa thì được bộ giáp tốt hơn cũng vì họ ít vận động cả khối cơ thể, bên cạnh đó họ là vốn quý nhất của đội quân (đừng bao giờ hỏi tại sao thầy tế lại tập trung cứu chữa quân đánh xe hơn đám bộ binh và cung thủ trong lều thương binh nếu không muốn trở thành liều giảm đau miễn phí cho mọi người nghe được).

Quân đội thời Ai Cập cổ đại

Lương của quân lính Ai Cập đến từ hai nguồn. Lãnh một lần là tiền đầu quân, tiền mãn ngũ và tiền tuất của tử sĩ. Lãnh thường xuyên chính là nông sản mình gặt được và bánh mì được cấp từ chính lò bánh của quân xã (nông sản gặt được thường rất hiếm để hưởng riêng do bình thường là quân xã nắm hết hoa lợi). Tất cả tiền bạc chính là các bao ngũ cốc (gọi chung là “deben”) được quy định khối lượng rõ ràng, và đó chính là tiền dùng chung cho tất cả mọi giao dịch trong nước của Ai Cập cổ đại. Ngoài ra, quân lính còn có thể kiếm thêm bằng cách bán mấy thứ thủ công mình tự làm được cho những ai cần, hoặc là lính tuần có cách “xin đểu” nhà giàu như làm bảo vệ canh trộm (có thể là tình cờ họ tóm được vài thằng ngu ngơ ngáo nào đó định trèo tường ăn mảnh, giật dọc, hoặc là chính họ sắm vai Chí Phèo dàn cảnh bắt trộm để khiến gia chủ hậu tạ). Nhiều quân nhân Ai Cập vốn thất nghiệp, do sợ mãn ngũ sẽ lại quay về tình cảnh đáng sợ đó nên họ đi lính trọn đời sau khi cam kết sẽ vĩnh viễn phục vụ cho Pharaoh cho đến hơi thở cuối cùng, đương nhiên là họ cũng có quyền được nghỉ phép về với gia đình hoặc tính chuyện lấy vợ, thường là luân phiên trong mùa lũ lúc nông nhàn đi kèm lễ hội liên miên. Đi lính và đi phu chính là giải quyết cho đám thanh niên thất nghiệp vô cùng hiệu quả của các Pharaoh, nhưng họ nên cầu cho năm đó sông Nile không chơi khăm mình.

Quân đội thời Ai Cập cổ đại

Đứng đầu quân xã là một vị tướng, thường là hoàng thân do Pharaoh chọn hoặc do tể tướng bổ nhiệm, sau đó thì là thầy tế (đương nhiên, Ai Cập mừ), dưới là phân thành từng trung đội, tiểu đội (một tiểu đội sống chung một lều từ 3 đến 5 lính, và cứ 10 lều tập trung là thành một trung đội), có quân hiệu riêng biệt theo chữ tượng hình. Giúp việc cho quân trưởng còn có các quan quản khố nắm giữ kho lương hay kho quân giới của quân xã, tùy vào quy mô quân xã mà sẽ có thêm những chức quan thấp hơn, đương nhiên là không phải do một đám mù chữ đảm nhận rồi. Ở cấp bậc cao hơn là đại tướng quân, người sẽ ra lệnh hiệu triệu các quân xã địa phương khi có chiến tranh, và họ phải là người mà Pharaoh tin tưởng nhất, hoặc chính Pharaoh lẫn tể tướng là đại tướng quân.

Quân đội Ai Cập nếu so với thời đó là tân tiến và vượt trội hơn nhiều đám lân bang quanh sông Nile của mình. Nhưng rồi các Pharaoh dần ngủ quên trên chiến thắng và đó là đêm trước khi Alex Bợm Nhậu đến và đặt nhà Ptolemaios lên đầu dân Ai Cập bản xứ, và sau này là Augustus đã đá đít Antonius và sáp nhập Ai Cập.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here